Niedrożność nosa i jej leczenie
Niedrożność nosa jest spowodowana stanem zapalnym małżowin nosowych lub innymi chorobami, które mogą powodować ich obrzęk, bądź skrzywieniem przegrody nosowej.
Obecnie leczeniem pierwszego rzutu w przypadku niedrożności nosa są leki, a jeśli nie pomagają, rozważa się zabiegi chirurgiczne. Oto lista najczęściej stosowanych interwencji:
Tymczasowe leczenie farmakologiczne: leki obkurczające błonę śluzową nosa, leki przeciwhistaminowe, odczulanie na alergeny, rozszerzacz nosa.
Trwałe zabiegi chirurgiczne (od najmniej do najbardziej inwazyjnych): radiofrekwencja, septoplastyka, sonda bipolarna, resekcja podśluzówkowa, turbinoplastyka, turbinektomia.
Chronologia zabiegów chirurgicznych zwykle zaczyna się od zastosowania sondy bipolarnej lub radiofrekwencji — są to mniej inwazyjne procedury wykonywane w znieczuleniu miejscowym, które mogą zmniejszyć rozmiar małżowin nosowych. Jeśli te metody okażą się nieskuteczne, zwykle proponuje się inne zabiegi chirurgiczne (resekcję podśluzówkową, turbinoplastykę, septoplastykę, turbinektomię). Są one jednak bardziej inwazyjne i często wykonywane w znieczuleniu ogólnym. Wszystkie zabiegi chirurgiczne na małżowinach nosowych wiążą się z ryzykiem wywołania ENS.
Pomijając ryzyko ENS, wiemy, że częściowe lub całkowite wycinanie małżowin nosowych nie jest rozwiązaniem problemu niedrożności nosa. Zmniejszenie objętości małżowin nieuchronnie negatywnie wpływa na ich funkcje, do których należą: wyczuwanie przepływu powietrza, nawilżanie i ogrzewanie wdychanego powietrza oraz dostosowywanie oporu nosowego do zużycia tlenu. Wypalanie ich laserem lub urządzeniami wykorzystującymi radiofrekwencję niszczy błonę śluzową, a wycinanie nożyczkami niszczy wszystko. Nawet redukcja podśluzówkowa może wpływać na nerwy i uszkadzać błonę śluzową.
Na szczęście istnieje inny zabieg chirurgiczny, który w ostatnich latach staje się coraz bardziej powszechny: MSE (rozszerzanie szkieletowe szczęki). Zabieg ten polega zasadniczo na poszerzeniu jamy nosowej zamiast wycinania małżowin nosowych. Pomyśl o „odsuwaniu ścian pomieszczenia zamiast usuwania mebli”. W niniejszym artykule przedstawiamy ten zabieg w zarysie.
Dlaczego mamy małe jamy nosowe, a także niedorozwinięte szczęki i drogi oddechowe?
Zanim dokładnie przyjrzymy się zabiegowi MSE, cofnijmy się o krok i spróbujmy zrozumieć prawdopodobne przyczyny naszych małych jam nosowych.
W nowoczesnych społeczeństwach zachodnich większość z nas cierpi na dystrofię czaszkowo-twarzową. W skrócie oznacza to wydłużone twarze, skrzywione przegrody nosowe, małe jamy nosowe, wąskie i wysoko wysklepione podniebienia, krzywe zęby, małe i cofnięte szczęki… W gardle drogi oddechowe są małe, ponieważ cofnięte szczęki przesuwają język do tyłu. Dlatego bezdech senny staje się coraz powszechniejszy.
Według książki Jaws, zawierającej ponad 200 odniesień naukowych, główne przyczyny dystrofii czaszkowo-twarzowej to:
- Jedzenie, które spożywamy, ma zbyt dużą gęstość kaloryczną i jest zdecydowanie zbyt miękkie w porównaniu z tym, co ludzkość jadła przed nastaniem rolnictwa, czyli ponad 10 000 lat temu. Nasze współczesne jedzenie wymaga zbyt mało żucia, a to właśnie żucie stymuluje wzrost szczęk w dzieciństwie.
- Oddychanie przez usta wpływa na rozwój szczęk, wydłuża twarz i zwęża ją pod względem szerokości oraz głębokości. Oddychanie przez usta ma kilka przyczyn: alergie, słabe mięśnie szczękowe z powodu niewystarczającego żucia, częste przeziębienia…
- Inne przyczyny to brak karmienia piersią lub zbyt krótki okres karmienia, nieprawidłowa postawa ciała itd. …
Więcej informacji na ten temat znajdziesz w tym artykule w BioScience oraz w tej książce.
Dlaczego rozszerzenie szczęki jest rozwiązaniem?
Zamiast wycinać małżowiny nosowe dolne, aby stworzyć przestrzeń w jamie nosowej, co zaburza delikatną fizjologię nosa, w ostatnich latach coraz większą popularność zyskuje inne rozwiązanie: rozszerzenie szczęki. Szczęka to kość znajdująca się w środkowej części twarzy, a rozszerzenie szczęki oznacza poszerzenie tej kości poprzez szew podniebienny.
Podniebienie twarde, które jest częścią kości szczęki, stanowi podstawę przewodu nosowego. W związku z tym rozszerzenie podniebienia twardego powoduje poszerzenie przewodu nosowego. Szerszy przewód nosowy umożliwia swobodniejszy przepływ powietrza przez nos — koniec z niedrożnością! Pozwala to uniknąć niszczenia błony śluzowej za pomocą radiofrekwencji lub jej wycinania nożyczkami… Co więcej, rozszerzenie może nawet spowodować powstanie dodatkowej błony śluzowej na dnie nosa.
W podniebieniu twardym znajduje się szew, który zaczyna zrastać się w okresie dojrzewania i staje się coraz bardziej zwarty aż do około 25. roku życia, gdy jest już mocno zrośnięty i trudny do rozerwania. Dlatego u dorosłych przed rozpoczęciem rozszerzania szew należy przeciąć chirurgicznie. Choć może to brzmieć równie inwazyjnie jak turbinektomia, w rzeczywistości tak nie jest, ponieważ małżowiny nosowe odgrywają kluczową rolę w oddychaniu i fizjologii nosa, podczas gdy podniebienie pełni wyłącznie funkcję strukturalną — jest sklepieniem jamy ustnej i dnem jamy nosowej. Podczas rozszerzania podniebienia żadna tkanka nie jest wycinana nożyczkami; wykonuje się nacięcie szwu, które można przeprowadzić w znieczuleniu miejscowym i które pozostaje stosunkowo bezbolesne. Trombektomia zwykle wymaga znieczulenia ogólnego oraz kilku dni, a nawet tygodni bez możliwości oddychania przez nos z powodu tamponady nosa i gromadzenia się strupów. Z drugiej strony rozszerzanie szczęki może wymagać leczenia ortodontycznego, ponieważ wraz z rozszerzaniem podniebienia zęby tymczasowo się rozchodzą, tworząc diastemę. W niektórych przypadkach diastema zamyka się samoistnie bez leczenia ortodontycznego, ale zależy to od rodzaju zastosowanego ekspandera.
Metody rozszerzania szczęki
Niektórzy ortodonci próbowali rozdzielać szew bez wcześniejszej pomocy chirurgicznej. Choć może to zadziałać u młodszych pacjentów lub u kobiet, u których szew jest mniej zrośnięty, wiąże się to z ryzykiem niepowodzenia rozdzielenia szwu, wypchnięcia zębów poza kość wyrostka zębodołowego oraz asymetrycznego rozszerzenia. Dlatego w większości przypadków rozszerzanie szczęki przeprowadza się z pomocą chirurga.
Tradycyjnie rozszerzanie wykonywano w połączeniu z nacięciem Lefort 1, czyli nacięciem kości szczęki powyżej korzeni zębów, jak pokazano na tym slajdzie z prezentacji Dr Coppelson. Należy pamiętać, że nacięcie Lefort 1 i nacięcie szwu podniebiennego to dwa różne nacięcia. Lefort 1 jest poziome, natomiast szew podniebienny — pionowy.
Problem z MSE połączonym z nacięciem Lefort 1 polega jednak na tym, że rozszerzenie nie powiększy jamy nosowej, lecz jedynie poszerzy łuki zębowe, tworząc szerszy uśmiech i więcej miejsca dla języka. Aby zwiększyć szerokość, a tym samym objętość jamy nosowej, należy wykonać wyłącznie nacięcie szwu podniebiennego, bez nacięcia Lefort 1 — zabieg ten określa się jako MARPE i to właśnie jego sugerujemy.
To drzewo decyzyjne przedstawia kompleksowy przegląd wszystkich dostępnych rodzajów rozszerzania. Zostało ono dokładniej wyjaśnione w filmie, ale poniżej znajduje się krótkie objaśnienie każdej procedury.
Dentoalveolar: dotyczący kości wyrostka zębodołowego, w której zakorzenione są zęby
SFOT: przeszczepienie kości przed korzeniami zębów, aby umożliwić większe przemieszczanie zębów podczas
leczenia ortodontycznego.
Orthodontic expanders: różne rodzaje, zazwyczaj akrylowych, ekspanderów poszerzających łuki zębowe. Mogą
one również poszerzać szczękę, a tym samym jamę nosową, u dzieci. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w pracach
społeczności „Orthotropics”, tworzonej przez ortodontów takich jak Dr Mike Mew i Dr Simon Wong.
Skeletal/Basal Bone: kość, z której zbudowana jest większość szczęki i która nie styka się z zębami.
Traditional: odnoszący się do tradycyjnych metod rozszerzania szczęki z nacięciem Lefort 1.
Miniscrew-Assisted Rapid Palatal Expansion (MARPE): rozszerzanie szczęki z wcześniejszym nacięciem
szwu podniebiennego. Są to procedury, które uważamy za lepsze.
Simple MARPE: MSE z nacięciem szwu przez jamę ustną
Corticopuncture: wiele otworów w szwie ułatwiających jego rozdzielenie (ryzyko niepowodzenia rozdzielenia).
EASE: nacięcie szwu przez nos lub jamę ustną. Zabieg opracowany przez Dr Kasey Lee.
MIND: nacięcie szwu powyżej zębów, jak pokazano na powyższym zdjęciu. Zabieg opracowany przez Dr
Coppelson.
U dorosłych zabieg MARPE jest zwykle wykonywany przez chirurga szczękowo-twarzowego we współpracy z ortodontą, ponieważ wymaga chirurgicznego przecięcia szwu szczęki, choć niektórzy ortodonci wykonują to nacięcie samodzielnie w znieczuleniu miejscowym. Zabieg ten jest z pewnością droższy niż jakakolwiek inna interwencja laryngologiczna, ponieważ zwykle wymaga leczenia ortodontycznego (choć nie zawsze). Może jednak zostać częściowo lub całkowicie pokryty przez ubezpieczenie, jeśli cierpisz na bezdech senny lub ciężką niedrożność nosa, które często są ze sobą powiązane. Niestety wielu lekarzy nie zna tej procedury lub uważa ją za zbyt inwazyjną i jako leczenie pierwszego rzutu przepisuje klasyczne zabiegi laryngologiczne. MSE jest rzeczywiście poważnym leczeniem, ale jeśli masz czas i środki, my, pacjenci z ENS, uważamy, że lepiej wykonać MSE przed jakimkolwiek zabiegiem laryngologicznym na nosie. Jeśli jama nosowa została prawidłowo rozszerzona, redukcja małżowin nosowych nie powinna być potrzebna.
Mamy nadzieję, że ten artykuł rzucił światło na te praktyki i pomoże Ci podjąć właściwą decyzję dotyczącą zdrowia. Oddychanie jest naszą najbardziej podstawową funkcją i od niego zależy wszystko inne.
Artykuł został napisany wspólnie przez Alexander CHALZ i Aurélien RUMIANO.
Główna ilustracja: JawHacks, kanał YouTube.