Neusverstopping en de behandelingen ervan
Neusverstopping wordt veroorzaakt door ontsteking van de neusschelpen of andere aandoeningen die de neusschelpen kunnen doen opzwellen, of door een afwijkend neustussenschot.
Tegenwoordig bestaat de eerstelijnsbehandeling van neusverstopping uit medicatie. Als die niet helpt, worden chirurgische ingrepen overwogen. Hier volgt een lijst met veelvoorkomende ingrepen:
Tijdelijke medische behandelingen: neusdecongestivum, antihistaminicum, allergiedesensibilisatie, neusspreider.
Permanente chirurgische ingrepen (van minst invasief tot meest invasief): radiofrequentie, septoplastiek, bipolaire sonde, submucosale resectie, turbinoplastiek, turbinectomie.
De tijdlijn van chirurgische ingrepen begint meestal met een bipolaire sonde of radiofrequentie, minder invasieve procedures onder lokale verdoving die de omvang van de neusschelpen kunnen verkleinen. Als deze methoden niet succesvol blijken, worden meestal andere chirurgische ingrepen voorgesteld (submucosale resectie, turbinoplastiek, septoplastiek, turbinectomie). Deze zijn echter invasiever en worden vaak onder algehele anesthesie uitgevoerd. Alle chirurgische ingrepen aan de neusschelpen brengen het risico met zich mee dat ze ENS veroorzaken.
Afgezien van de risico’s op ENS weten we dat het geheel of gedeeltelijk wegsnijden van de neusschelpen geen oplossing is voor neusverstopping. De vermindering van het volume van de neusschelpen heeft namelijk onvermijdelijk een negatieve invloed op hun functies: het waarnemen van de luchtstroom, het bevochtigen en verwarmen van ingeademde lucht en het aanpassen van de neusweerstand aan het zuurstofverbruik. Door ze met laser- of radiofrequentieapparaten te verbranden, wordt het slijmvlies vernietigd, en met een schaar wordt alles vernietigd. Zelfs een submucosale verkleining kan zenuwen aantasten en het slijmvlies beschadigen.
Gelukkig bestaat er nog een andere chirurgische ingreep die de afgelopen jaren steeds gebruikelijker is geworden: MSE (Maxillary Skeletal Expansion). Deze ingreep verbreedt in wezen de neusholte in plaats van de neusschelpen weg te snijden. Denk aan: “de muren van de kamer naar buiten duwen in plaats van het meubilair te verwijderen”. In dit artikel geven we een overzicht van deze ingreep.
Waarom hebben we kleine neusholtes en tegelijkertijd onderontwikkelde kaken en luchtwegen?
Voordat we de MSE-procedure nader bekijken, doen we een stap terug om de vermoedelijke oorzaken van onze kleine neusholtes te begrijpen.
In de moderne westerse samenleving lijden de meesten van ons aan craniofaciale dystrofie. Kort gezegd betekent dit: langgerekte gezichten, scheefstaande neustussenschotten, kleine neusholtes, smalle en hoge gehemeltes, scheve tanden, kleine en terugliggende kaken… In de keel is de luchtweg klein doordat onze terugliggende kaken de tong naar achteren duwen. Daarom komt slaapapneu steeds vaker voor.
Volgens het boek Jaws, dat meer dan 200 wetenschappelijke referenties bevat, zijn de belangrijkste oorzaken van craniofaciale dystrofie:
- Het voedsel dat we eten bevat te veel calorieën en is veel te zacht in vergelijking met wat de mensheid vóór de landbouw at, dus meer dan 10.000 jaar geleden. Ons moderne voedsel vereist te weinig kauwen, terwijl juist kauwen tijdens de kinderjaren de groei van de kaken stimuleert.
- Ademhalen door de mond beïnvloedt de ontwikkeling van de kaken, verlengt het gezicht en maakt het smaller in de breedte en diepte. Mondademhaling heeft verschillende oorzaken: allergieën, zwakke kaakspieren door gebrek aan kauwen, verkoudheden…
- Andere oorzaken zijn: geen borstvoeding of niet lang genoeg, een slechte houding enzovoort ...
Voor meer details over dit onderwerp nodigen we je uit om dit artikel in BioScience en dit boek te lezen.
Waarom is het verbreden van de bovenkaak de oplossing?
In plaats van de onderste neusschelpen weg te snijden om ruimte in de neusholte te creëren, waardoor de delicate fysiologie van de neus wordt verstoord, is de afgelopen jaren een andere oplossing steeds populairder geworden: maxillaire expansie. De bovenkaak is het bot in het midden van het gezicht, en maxillaire expansie verwijst naar het verbreden van dit bot via de gehemeltescheur.
Het harde gehemelte, dat deel uitmaakt van de bovenkaak, vormt de basis van de neusholte. Door het harde gehemelte te verbreden, wordt de neusholte dus wijder. Een bredere neusholte laat meer lucht door de neus stromen – geen obstructie meer! Zo wordt voorkomen dat het slijmvlies met radiofrequentie wordt vernietigd of met een schaar wordt weggesneden… Expansie kan zelfs wat extra slijmvlies op de neusbodem creëren.
Het harde gehemelte bevat een groeinaad die rond de puberteit begint te vergroeien en tot ongeveer het 25e levensjaar steeds strakker wordt, waarna deze volledig vergroeid en moeilijk te splijten is. Daarom moet de naad bij volwassenen vóór het begin van de expansie chirurgisch worden doorgesneden. Hoewel dit net zo invasief kan klinken als een turbinectomie, is dat zeker niet het geval: de neusschelpen spelen een essentiële rol bij de ademhaling en de fysiologie van de neus, terwijl het gehemelte uitsluitend een structurele rol heeft – het vormt het dak van de mond en de bodem van de neusholte. Bij expansie van het gehemelte wordt er geen weefsel met een schaar weggesneden; er wordt een insnede in de naad gemaakt, wat onder lokale verdoving kan gebeuren en doorgaans vrijwel pijnloos is. Voor een turbinectomie is meestal algehele anesthesie nodig en meerdere dagen of zelfs weken waarin je niet door de neus kunt ademen vanwege neus tampons en korstvorming. Maxillaire expansie kan daarentegen een orthodontische behandeling vereisen, omdat de tanden bij het verbreden van het gehemelte tijdelijk uit elkaar gaan staan, waardoor een diasteem ontstaat. In sommige gevallen sluit het diasteem vanzelf zonder orthodontische behandeling, maar dat hangt af van het type expander dat wordt gebruikt.
Methoden om de bovenkaak te verbreden
Sommige orthodontisten hebben geprobeerd de naad zonder voorafgaande chirurgische ondersteuning te splijten. Hoewel dit kan werken bij jongere patiënten of bij vrouwen bij wie de naad minder strak vergroeid is, brengt het het risico met zich mee dat de naad niet splijt, dat de tanden uit het alveolaire bot worden geduwd en dat de expansie asymmetrisch verloopt. Daarom vindt maxillaire expansie in de meeste gevallen plaats met chirurgische ondersteuning.
Traditioneel werd expansie uitgevoerd in combinatie met een Lefort 1-insnede, waarbij het bovenkaakbot boven de tandwortels wordt doorgesneden, zoals te zien is op deze dia uit de presentatie van Dr Coppelson. Houd er rekening mee dat de Lefort 1-insnede en de insnede in de gehemeltescheur twee verschillende insnedes zijn. De Lefort 1-insnede is horizontaal, terwijl de gehemeltescheur verticaal is.
Het probleem met MSE in combinatie met de Lefort 1-insnede is echter dat de expansie de neusholte niet groter maakt, maar alleen de tandbogen verbreedt om een bredere glimlach en meer ruimte voor de tong te creëren. Om de breedte en dus het volume van de neusholte te vergroten, mag alleen de gehemeltescheur worden doorgesneden en niet de Lefort 1-insnede worden uitgevoerd – deze procedure wordt MARPE genoemd en dat is de procedure die wij aanbevelen.
Deze beslisboom geeft een uitgebreid overzicht van alle beschikbare soorten expansie. In de video wordt dit uitgebreider uitgelegd, maar hieronder vind je ter referentie een korte toelichting op elke procedure
Dentoalveolair: heeft betrekking op het alveolaire bot waarin de tanden verankerd zijn
SFOT: het aanbrengen van bot vóór de tandwortels om meer tandverplaatsing mogelijk te maken tijdens
een orthodontische behandeling.
Orthodontische expanders: verschillende soorten, meestal van acryl, om de tandbogen te verbreden. Ze
kunnen bij kinderen ook de bovenkaak en daardoor de neusholte verbreden. Zie hiervoor het werk van
de community “Orthotropics”, bestaande uit orthodontisten zoals Dr Mike Mew en Dr Simon Wong.
Skeletaal/basaal bot: het bot waaruit het grootste deel van de bovenkaak bestaat en dat niet in contact staat met de tanden.
Traditioneel: heeft betrekking op de traditionele methoden om de bovenkaak te verbreden met een Lefort 1-insnede.
Miniscrew-Assisted Rapid Palatal Expansion (MARPE): maxillaire expansie met voorafgaande insnede
in de gehemeltescheur. Dit zijn de procedures die volgens ons beter zijn.
Simple MARPE: MSE met een insnede in de naad via de mond
Corticopuncture: meerdere gaatjes in de naad om het splijten te vergemakkelijken (risico dat de naad niet splijt).
EASE: een insnede in de naad via de neus of mond. Ontwikkeld door Dr Kasey Lee.
MIND: een insnede in de naad boven de tanden, zoals op de bovenstaande foto. Ontwikkeld door Dr
Coppelson.
Bij volwassenen wordt MARPE meestal uitgevoerd door een kaakchirurg in samenwerking met een orthodontist, omdat hiervoor de maxillaire naad chirurgisch moet worden doorgesneden, hoewel sommige orthodontisten de insnede zelf onder lokale verdoving uitvoeren. Deze procedure is zeker duurder dan elke andere KNO-ingreep, omdat er meestal een orthodontische behandeling voor nodig is (hoewel niet altijd). De behandeling kan echter gedeeltelijk of volledig door de verzekering worden vergoed als je slaapapneu of ernstige neusverstopping hebt, die vaak met elkaar samenhangen. Helaas zijn veel artsen niet bekend met deze procedure of vinden ze die te invasief en schrijven ze klassieke KNO-ingrepen voor als eerstelijnsbehandeling. MSE is inderdaad een ingrijpende behandeling, maar als je de tijd en middelen hebt, zijn wij als ENS-patiënten van mening dat je MSE beter kunt laten uitvoeren vóór een KNO-ingreep aan je neus. Als je neusholte goed is verbreed, zou een verkleining van de neusschelpen niet nodig moeten zijn.
We hopen dat dit artikel meer inzicht in deze praktijken heeft gegeven en je helpt de juiste beslissing voor je gezondheid te nemen. Ademhaling is onze meest basale functie en al het andere hangt daarvan af.
Dit artikel is mede geschreven door Alexander CHALZ en Aurélien RUMIANO.
Hoofdillustratie door JawHacks, YouTube-kanaal.